Home
dinsdag 02 juni 2020

Welkom op "Verzameling in beeld". Op deze site worden op gestructureerde wijze catalogi weergegeven van een aantal verzamelthema's die met name ons nostalgisch gevoel aanspreken. We hopen hiermee mensen te kunnen informeren, stimuleren en enthousiasmeren voor ons erfgoed en de verzamelhobby. U kunt de catalogus raadplegen via het menu aan de rechterkant en gebruik vooral ook het zoekveld voor het zoeken op keywords in de 10.000-den items. Het is mogelijk om zelf een verzameling toe te laten voegen. Stuur hiervoor een bericht aan de beheerder. Zoekt u een item en kunt u het niet vinden? Laat het ons weten, wij helpen u graag, er zijn diverse verzamelaars en handelaren betrokken bij deze site.

De schoolplaten van Berend Brugsma
Geschreven door Tom Mensink   
vrijdag 17 januari 2020
De bevlogen en talentvolle onderwijzer Berend Brugsma stapte van het pad van dorre en droge feiten af en koos naar Duits voorbeeld voor aanschouwelijk onderwijs aan de hand van platen. In samenwerking met de Groningse uitgever Schierbeek bracht hij in 1839 de "Korte aanwijzing nopens het gebruik van Twintig platen voor het Aanschouwelijk Onderwijs in Lagere- en Kleine-kinderscholen" op de markt. Ze behandelen basisbegrippen als lopen, rijden en vliegen en waren bestemd voor kinderen uit de laagste klassen van de lagere school. In 1863 verscheen een vijfde druk, die dubbel zoveel (nieuwe) schoolplaten omvatte. Tezamen met de handleiding vormden die het gangspunt voor een leerzame dialoog tussen onderwijzer en leerling. Die schoolplaten waren vooral bedoeld om goed te leren spreken en schrijven, maar zijn zeker zo leuk om naar te kijken: er zitten werkelijk prachtige exemplaren bij! 
[Anne van der Velde]
 
SNE-RJ-TO.jpg SNE-RJ-AO.jpg

20 Platen voor het Aanschouwelijk Onderwijs
in Lagere- en Kleine-Kinderscholen  

40 Platen voor het Aanschouwelijk Onderwijs
in Lagere- en Kleine-Kinderscholen


Het verhaal in chronologie:
 
  • 1839: De Groninger onderwijzer Berend Brugsma had met reisbeurzen van de Maatschappij tot Nut van 't Algemeen in 1834 en 1838 Duitsland bezocht, waar hij de wandplaten van Reimer en H.C. Wilke ontdekte. Op initiatief van Brugsma en Groninger uitgever R.J. Schierbeek jr. werden 20 Duitse handplaten van Wilke, platen voor het doofstommen onderwijs, besteld en toegezonden gekregen vanuit Berlijn en daarna licht bewerkt tot een Nederlandse uitgave die herhaaldelijk is herdrukt. (Plagiaat had in die tijd niet de connotatie die het thans heeft). Hij introduceerde de platen in Nederland en schreef een Nederlandstalige handleiding, die in 1840 zelf in het Duits werd vertaald. Die litho’s uit 1839 werden eerst gedrukt op folio-vellen papier van 48x40 cm en dan in vier stukken verdeeld tot handkaarten op boekpagina-formaat van ongeveer 24x20 en dan op losse kartonnetjes geplakt.

  • 1863: Die oorspronkelijke Duitse afbeeldingen wilde Schierbeek hergroeperen en deels vergroten tot echte wandplaten, want die waren in opkomst en daar zag hij handel in. Die selectie, hergroepering en vergroting van bestaande handkaart-afbeeldingen is een proces dat Brugsma heeft geleid, met medewerking van lithografen van steendrukkerij Van de Wijer. Dit leidde tot een nieuwe serie van 40 schoolplaten die dus gebaseerd op of geïnspireerd zijn door de H.C. Wilke platen. In tegenstelling tot de handplaten uit 1839 konden deze platen aan de muur worden opgehangen en vallen ze dus onder schoolwandplaten. Je kon ze gekartonneerd bestellen in een houten doos.

  • 1885: De Schierbeek platen van 1863 worden qua kleding gerestyled en opnieuw uitgegeven. Gezien de fa. Schierbeek in 1885 niet meer bestond en Berend Brugsma al in 1868 was overleden zijn deze platen mogelijk heruitgegeven door J.B. Wolters in Groningen. Dit is aannemelijk, omdat Wolters bij het faillissement van Schierbeek veel zaken van hen overgenomen. 
Laatst geupdate op ( zondag 26 januari 2020 )
 
Botanische schoolplaten met zwarte achtergrond
Geschreven door Tom Mensink   
zaterdag 28 januari 2017

Botanische schoolplaten zijn trendy tegenwoordig en zeker ook met zwarte achtergrond. Er zijn verschillende series en uitgevers en deze zijn soms wat lastig uit elkaar te halen. Hieronder een aantal series/uitgevers.

SDU-HA-JP.jpg SDU-FV-GD-03.jpg SFI-OT-BT.jpg

Jung, Koch, Quentell platen,
uitgegeven door Frommann & Morian en door Hagemann,
Duitsland

Zippel, Bollmann platen,
uitgegeven door Friedig Vieweg,
Duitsland

Lindén, Masalin platen,
uitgegeven door Kustannusosakeyhtiö Otava,
Finland

SZW-GS-BP.jpg SDE-ON1-BT.jpg

Serie van uitgever Gunnar Saietz,
Zweden

Onbekende uitgever,
Denemarken

 

Laatst geupdate op ( zaterdag 28 januari 2017 )
 
Kunstplaten van V.AE.V.O
Geschreven door Tom Mensink   
zaterdag 15 oktober 2016

Voor, in en tussen de wereldoorlogen en tot in de jaren 50 was het voor veel mensen zaak om te overleven en was de aandacht voor kunst bij de mensen nauwelijk aanwezig. Toen het economisch in de jaren 60 wat beter ging kwamen "kunst" en andere "moderne kunstuitingen" meer in de belangstelling. Veel nieuw te bouwen scholen en andere overheidsgebouwen werden zelfs van grote kunstwerken voorzien en in meeste steden zijn daar wel voorbeelden van. Denk aan b.v. de Noorderpoort school aan de Verzetsstrijderslaan in Groningen met een kunstwerk in de gevel van de Groninger Ploegschilder Jan van der Zee. Deze en veel andere kunstenaars kregen dan opdrachten van de overheid om ontwerpen te maken voor kunstversieringen in en op nieuwe overheidsgebouwen w.o scholen.

SNE-VAE-KU-00.jpg
SNE-VAE-KU.jpg

Ook een goed voorbeeld is de serie kunst-schoolplaten uitgegeven door de V.AE.V.O. in de jaren 60. Deze schoolplaten werden niet verkocht aan scholen maar door deze organisatie in grote kisten aan scholen toegestuurd voor een tijdelijk bruikleen. Het zijn litho's van moderne en soms abstracte schilderijen van diverse bekende kunstenaars die internationaal naam hebben gemaakt. Deze schoolplaten zijn schoolplaat-geschiedkundig zeer bijzondere werken met een totaal andere invalshoek dan de tot dusver gebruikte Huisje-Boompje-Beestje thema's welke op schoolplaten veelal waren geillustreerd. Niet het onderwerp van de schoolplaat staat hier centraal maar via de kleuren en de wijze van schilderen werd vooral de ontwikkeling van gevoel, emotie, creativiteit en expressie van de waarnemer aangesproken. Dit waren toen nog latente eigenschappen van ook kinderen waarvoor in die tijd nauwelijks aandacht was geweest en dus nog erg onontwikkeld. Immers er waren tot die tijd wel andere prioriteiten.

De platen hebben een wat afwijkende uitvoering en met een passe-partout op de randen geplakt lijken ze eigenlijk meer op schilderijen. De maten waren 100 x 80 cm. Ze werden dan in wissellijsten gedaan en opgehangen in de scholen. In de bijbehorene kist zaten 14 wissellijsten en ook een portefeuille met 8 kleinere platen.

V.AE.V.O: de Vereniging tot bevordering van het Aesthetisch Element in het Voortgezet Onderwijs. opgericht 1908, opgeheven in 1971, gaf kunstenaars opdracht om grafiek, zoals litho’s, houtsneden en etsen, te vervaardigen voor middelbare scholen.

Anne van der Velde

Laatst geupdate op ( zaterdag 15 oktober 2016 )
 
Aanschouwingsplaten van H.J. van Lummel
Geschreven door Tom Mensink   
zondag 28 februari 2016

Onder schoolplaten liefhebbers spreekt met vaak over de "Lummel platen" en we bedoelen dan vooral de serie Aanschouwingsplaten opgezet door H.J. van Lummel (1815-1877) en uitgegeven door Kemink. Er zijn in feite twee aanschouwingsseries, een oude en een herziene. De oude serie liep van 1857 t/m 1880, de herziene van 1900 t/m 1918. Bij uitgave van de herziene serie was van Lummel dus al lang overleden, zijn werk werd voortgezet door W.J. Visser. Niet alleen de tekst van de handleidingen is van de hand van van Lummel, ook de meeste platen van de oude serie zijn door hem getekend. Die van de tweede serie vooral door Josef Hoevenaar, die ook al de laatste platen van de oude serie tekende. Mogelijke zijn er ook nog andere illustratoren van de vernieuwde serie (er zijn duidelijk stijlverschillen).

De series waren erg populair en zijn diverse malen opnieuw gedrukt. De platen werden dan opnieuw gelithografeerd, met kleine tot grote verschillen per afbeelding. Diverse lithografische bedrijven zijn over de tijd gecontracteerd, waaronder Steendrukkerij De Industrie, W.J. Lts. V. Bueren, Tresling & Co, Versluys & Scherjon, De Ysel en Teurlings grafische kunstinrichting. Van de oude serie zijn er tot maximaal 5 drukken geweest, waarvan de eerste druk in zwart/wit houtskoollithografie. Van de vernieuwde serie zijn wel tot 9 variaties bekend, echter niet elke plaat is in zoveel variaties uitgegeven. Op de site zijn per plaat momenteel maximaal 3 foto's van verschillende uitvoeringen bekend.

De series zijn ook in België uitgegeven door Callewaert Frères, Joseph van In en Aug. Bossaerts. 

Alle platen en alle details zijn te vinden door te klikken op onderstaande foto's. Door op de titel van de afzonderlijke platen te tikken vind u alle uitgaves en foto's. De foto's zijn voornamelijk afkomstig van Jos Beerens Handelsonderneming, van Antiquariaat De Kantlijn, Bredevoort en van Anne van der Velde. Zij hebben ook veel van deze platen te koop.

SNE-KZ-PA.jpg SNE-KZ-PAH.jpg

Platenserie voor het aanschouwingsonderwijs

Platenserie voor het aanschouwingsonderwijs [Herzien]

Laatst geupdate op ( zondag 28 februari 2016 )
 
Uitvoeringen en ophangmechanismen van schoolplaten
Geschreven door Tom Mensink   
zondag 31 januari 2016

Niet alleen de stijl van de afbeeldingen op schoolplaten verschillen per land en per periode, maar ook de vorm/uitvoering van de schoolplaat en de bevestigingswijze verschilt vaak per land. Er zijn enige verschijningsvormen die typisch te noemen zijn voor een bepaald land, ook al is ook hier de uitzondering de regel. Zo zijn veel gebruikte platen uit Engeland vaak op dik papier (MacMillan), die uit Frankrijk langwerpig op karton of op dik papier in een houten frame, platen uit Nederland op karton en ook vaak met metalen hoekjes (met name van J.B. Wolters), platen uit Duitsland op karton en meestal zonder metalen hoekjes, platen uit België op linnen tussen stokken, platen uit Zweden op karton met een enkele metalen hanger in het midden, en platen uit Zwitserland met ogen en drie metalen hangers. Hieronder een aantal voorbeelden.

SGB-MA-NP-10.jpg SGB-EP-PL-04_+_2.jpg SNE-JW-DO-IB-01_+_4.jpg
Engelse plaat op dik papier
(Macmillan)
   Zweedse plaat, met enkele metalen hanger
(Gunnar Saietz)  
Nederlandse plaat op karton met metalen hoekjes
(J.B. Wolters)
SDU-WA-GAK-01.jpg SZL-EI-087.jpg SFR-FN-JE-01.jpg
Duitse plaat op karton, zonder metalen hoekjes
(Wachsmuth)

Belgische plaat op linnen tussen stokken
(Ernst Ingold & Co uit Zwitserland,
in België door Aug. Bossaerts in de voor
België typische uitvoeringsvorm)   

   Franse langwerpige plaat
(Fernand Nathan)
Laatst geupdate op ( zondag 31 januari 2016 )
 
Kijkboek - Wereld aan de Wand
Geschreven door Tom Mensink   
zondag 06 december 2015

Honderdduizenden onder ons kregen ooit nog écht aanschouwelijk onderwijs. Dankzij de magnifieke schoolplaten en -kaarten in de klas kregen we een beeld van het menselijk geraamte, de slag bij Waterloo, het leven van de bij, de voorrang van rechts en de landbouwgewassen. Een hele wereld aan de wand, een traditie die helaas wat uitstierf.

Pieter De Knock is Vlaanderens grootste verzamelaar van wandplaten en hij weet er ook álles over. Hij selecteerde voor dit unieke boek meer dan 100 van de allermooiste platen uit zijn collectie. Zoveel informatie, zoveel esthetiek, zoveel nostalgie ook verenigd in een prachtige luxe-uitgave. Om te koesteren en vele uren in te snuisteren.

Klik op de foto voor verkoop informatie. 

SZL-EI-TL.jpg
Laatst geupdate op ( zondag 06 december 2015 )
 
<< Begin < Vorige 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Volgende > Einde >>

Resultaten 1 - 6 van 57
Verzamelingen
Uitgebreid zoeken

Syndicate
Verzameling in beeld