Home
donderdag 27 februari 2020

Welkom op "Verzameling in beeld". Op deze site worden op gestructureerde wijze catalogi weergegeven van een aantal verzamelthema's die met name ons nostalgisch gevoel aanspreken. We hopen hiermee mensen te kunnen informeren, stimuleren en enthousiasmeren voor ons erfgoed en de verzamelhobby. U kunt de catalogus raadplegen via het menu aan de rechterkant en gebruik vooral ook het zoekveld voor het zoeken op keywords in de 10.000-den items. Het is mogelijk om zelf een verzameling toe te laten voegen. Stuur hiervoor een bericht aan de beheerder. Zoekt u een item en kunt u het niet vinden? Laat het ons weten, wij helpen u graag, er zijn diverse verzamelaars en handelaren betrokken bij deze site.

De schoolplaten van Berend Brugsma Afdrukken E-mail
Geschreven door Tom Mensink   
vrijdag 17 januari 2020
De bevlogen en talentvolle onderwijzer Berend Brugsma stapte van het pad van dorre en droge feiten af en koos naar Duits voorbeeld voor aanschouwelijk onderwijs aan de hand van platen. In samenwerking met de Groningse uitgever Schierbeek bracht hij in 1839 de "Korte aanwijzing nopens het gebruik van Twintig platen voor het Aanschouwelijk Onderwijs in Lagere- en Kleine-kinderscholen" op de markt. Ze behandelen basisbegrippen als lopen, rijden en vliegen en waren bestemd voor kinderen uit de laagste klassen van de lagere school. In 1863 verscheen een vijfde druk, die dubbel zoveel (nieuwe) schoolplaten omvatte. Tezamen met de handleiding vormden die het gangspunt voor een leerzame dialoog tussen onderwijzer en leerling. Die schoolplaten waren vooral bedoeld om goed te leren spreken en schrijven, maar zijn zeker zo leuk om naar te kijken: er zitten werkelijk prachtige exemplaren bij! 
[Anne van der Velde]
 
SNE-RJ-TO.jpg SNE-RJ-AO.jpg

20 Platen voor het Aanschouwelijk Onderwijs
in Lagere- en Kleine-Kinderscholen  

40 Platen voor het Aanschouwelijk Onderwijs
in Lagere- en Kleine-Kinderscholen


Het verhaal in chronologie:
 
  • 1839: De Groninger onderwijzer Berend Brugsma had met reisbeurzen van de Maatschappij tot Nut van 't Algemeen in 1834 en 1838 Duitsland bezocht, waar hij de wandplaten van Reimer en H.C. Wilke ontdekte. Op initiatief van Brugsma en Groninger uitgever R.J. Schierbeek jr. werden 20 Duitse handplaten van Wilke, platen voor het doofstommen onderwijs, besteld en toegezonden gekregen vanuit Berlijn en daarna licht bewerkt tot een Nederlandse uitgave die herhaaldelijk is herdrukt. (Plagiaat had in die tijd niet de connotatie die het thans heeft). Hij introduceerde de platen in Nederland en schreef een Nederlandstalige handleiding, die in 1840 zelf in het Duits werd vertaald. Die litho’s uit 1839 werden eerst gedrukt op folio-vellen papier van 48x40 cm en dan in vier stukken verdeeld tot handkaarten op boekpagina-formaat van ongeveer 24x20 en dan op losse kartonnetjes geplakt.

  • 1863: Die oorspronkelijke Duitse afbeeldingen wilde Schierbeek hergroeperen en deels vergroten tot echte wandplaten, want die waren in opkomst en daar zag hij handel in. Die selectie, hergroepering en vergroting van bestaande handkaart-afbeeldingen is een proces dat Brugsma heeft geleid, met medewerking van lithografen van steendrukkerij Van de Wijer. Dit leidde tot een nieuwe serie van 40 schoolplaten die dus gebaseerd op of geïnspireerd zijn door de H.C. Wilke platen. In tegenstelling tot de handplaten uit 1839 konden deze platen aan de muur worden opgehangen en vallen ze dus onder schoolwandplaten. Je kon ze gekartonneerd bestellen in een houten doos.

  • 1885: De Schierbeek platen van 1863 worden qua kleding gerestyled en opnieuw uitgegeven. Gezien de fa. Schierbeek in 1885 niet meer bestond en Berend Brugsma al in 1868 was overleden zijn deze platen mogelijk heruitgegeven door J.B. Wolters in Groningen. Dit is aannemelijk, omdat Wolters bij het faillissement van Schierbeek veel zaken van hen overgenomen. 
Laatst geupdate op ( zondag 26 januari 2020 )
 
Volgende >
Verzamelingen
Uitgebreid zoeken

Syndicate
Verzameling in beeld